Foto uit IWTO richtlijnen

Foto uit de brochure IWTO richtlijnen voor het welzijn van schapen; een summiere opsomming van “good practice” principes voor het houden van schapen op een ethische manier.

Diervriendelijkheid van wol

Wij krijgen regelmatig vragen over de diervriendelijkheid van de wol die we verkopen. Consumentenprogramma’s besteden af en toe aandacht aan dit onderwerp en dat roept dan meestal veel vragen op. Vragen over dit onderwerp zijn helaas erg moeilijk te beantwoorden doordat de wolhandel zo ondoorzichtig is.

Wolproductie

De wol die wij in West-Europa gebruiken voor onze kleding, interieurs en andere toepassingen, komt voor het overgrote deel niet uit onze directe omgeving. Locale productie is te duur door o.a. onze hoge lonen en door steeds strengere milieuwetgeving. Ook is de kwaliteit (fijnheid) van met name de Australische merinowol veel beter dan die van de meeste Europese schapenrassen. Het gevolg is dat wolproductie en verwerking vrijwel is verdwenen uit Nederland. Dit geld ook voor veel andere Europese landen. De wereldproductie van wol is grotendeel geconcentreerd in Australië, Nieuw-Zeeland, Zuid-Amerika en Zuid-Afrika. Gebieden waar nog veel ruimte is om de onvoorstelbare hoeveelheid schapen te houden die nodig is om aan de vraag uit de hele wereld te voldoen. De verwerking (wassen, verven, spinnen, weven, breien) van al deze wol is vervolgens weer geconcentreerd in andere landen, zoals Maleisië, India en China.

Ondoorzichtige handel

De wol in het truitje dat je aan hebt, heeft dus al veel van de wereld gezien en heeft op zijn lange reis al een reeks tussenhandelaren gekend. De meeste wol die wij verkopen om zelf te vervilten is eigenlijk niet meer dan een bijproduct van de textielindustrie. Het overgrote deel van de wereldproductie gaat naar de grote textielververijen en spinnerijen. Voor vilten en ander hobby/­kunstenaars/­ambachtelijk gebruik wordt slechts een fractie van de wol gebruikt. Door de vele tussenhandelaren hebben kleine wederverkopers zoals wij helaas nauwelijks inzicht in de herkomst van de meeste wol. Zo weten wij in de meeste gevallen al niet waar de groothandels waarvan wij wol betrekken, hun wol inkopen. Wij kunnen daardoor over de diervriendelijkheid ervan vaak alleen iets zeggen in algemene termen.

Mulesing

Als het gaat om diervriendelijkheid, doelt men in verband met wol vaak op mulesing, het wegsnijden van huid rond het achterwerk van een schaap. Dit is een methode om een voor schapen vaak dodelijke infectie door vliegen (myiasis) te voorkomen. Door hun diepe huidplooien, die voordelig zijn voor een grote wolproductie, zijn vooral merinoschapen in warmere gebieden gevoelig voor deze infecties. Mulesing is een effectieve methode om de infectie te voorkomen, maar het is een pijnlijke behandeling die uit kostenoverwegingen meestal onverdoofd wordt uitgevoerd. Zie bijvoorbeeld dit artikel in het AD. Ook Bont voor Dieren heeft hierover een duidelijk verhaal op de website staan. Op deze pagina vind je ook het bekende PETA-filmpje over mishandeling van schapen in Australië tijdens het scheren. Op dit filmpje valt echter veel af te dingen. Welbeschouwd laat het alleen een paar doorgedraaide schapenscheerders zien. Veel Australische schapenhouders hebben gemeld dat de getoonde werkwijze totaal niet representatief is en de professionaliteit van hun scheerders sterk tekort doet. En het gaat in ieder geval niet over mulesing.

New Merino

Het is in dit verband misschien ook goed om op te merken dat er ook mulesing-vrije Australische wol bestaat. Niet alle schapenhouders gebruiken de methode. De praktijk is sinds 2010 “op vrijwillige basis verboden”, maar het is bekend dat lang niet alle Australische schapenhouders zich hieraan houden. Het aantal is echter onder druk van afnemers, media en o.a. consumenten­organisaties wel groeiende. En er zijn ook initiatieven zoals New Merino, waarbij de wol afkomstig is van merinoschapen die gefokt zijn met minder diepe huidplooien. Daardoor is de kans op myasis-infectie sterk afgenomen en is mulesing onnodig.

Andere aspecten

Naast diervriendelijkheid zijn er overigens ook nog andere belangrijke zaken die we niet mogen vergeten, zoals de milieuvriendelijkheid van wol en sociale en economische aspecten (fair trade, vlucht naar lage lonen-landen enz.). Wol is natuurlijk, hernieuwbaar en biologisch afbreekbaar. Het heeft veel uitstekende eigenschappen. Maar zoals geldt voor vrijwel elk product dat grootschalig wordt geproduceerd, kleven aan de verkrijging en verwerking van het materiaal ook negatieve aspecten. Grote kuddes schapen vormen in sommige gebieden een bedreiging voor de vegetatie. Dierenwelzijn en fair trade of het gebruik van hernieuwbare materialen kunnen elkaar soms in de weg zitten. Vaak wordt je daardoor gesteld voor moeilijke keuzes. Tot welke grens wegen de voordelen op tegen de nadelen?

Schapenscheren bij de kudde van PWN
Schapenscheren bij de kudde van PWN

Schapenscheren in de Kennemerduinen. Daar waren we zelf bij, waardoor we met zekerheid kunnen zeggen dat deze schapen goed zijn behandeld.

De wol die wij leveren

Onze gekleurde middelfijne merino lontwol en de ongeverfde lontwol 501 komen uit Zuid-Amerika, waar de praktijk van mulesing niet gangbaar is. Door het koelere klimaat en doordat de Zuid-Amerikaanse merino’s minder diepe huidplooien hebben, is mulesing niet nodig om myasis-infecties te bestrijden. Voor de ongeverfde merino 401 uit Nieuw-Zeeland geldt hetzelfde.

De extra fijne 19,5 micron merino van IDEEN.COM verkopen we niet alleen als lontwol, maar hij wordt ook gebruikt voor alle soorten naaldvlies fijn. De gebruikte wol kwam voorheen uit Australië, maar het is deze leverancier gelukt om een kwalitatief zeer goede Zuid-Amerikaanse vervanger te vinden uit Patagonië, die bovendien in voldoende hoeveelheden beschikbaar is. Vanaf februari 2015 kopen zij alleen nog deze wol in en vervaardigen daarmee hun producten, die daarmee nu dus mulesing-free zijn.

De overige Zuid-Amerikaanse extra fijne (19,5 micron) ongeverfde, geverfde merino en de mooie gekleurde blends van deze wol en de Australische super fijne (16 micron) merino die we verkopen, wordt door een Italiaanse ververij geleverd die mulesing-free gecertificeerd is voor alle merino die dit bedrijf levert.

We hebben ook twee fijne merino blends, de grijze 483 en beige 484, en de blend met tussahzijde 210 die uit Autralië komen. We kunnen van deze wol helaas niet garanderen dat hij mulesing-vrij is (maar dat kunnen we strikt genomen ook niet van de Zuid-Amerikaanse en Nieuw-Zeelandse; er zijn daar geen certificeringen of zoiets). Onze groothandel zegt al zeer lang te werken met zijn leverancier en heeft er vertrouwen in dat deze wol “goed” is. Vertrouwen is natuurlijk mooi, maar wij houden een slag om de arm. We weten het gewoon niet zeker.

Lokale wolsoorten

Zoals gemeld, is inmiddels de lokale wolproductie vrijwel geheel uit Europa verdwenen. Er zijn initiatieven om daar wat aan te doen, zoals Wools NU, die wij actief onder­steunen en waarvan we wol verkopen. Deze zijn echter nog zo klein­schalig dat het om een druppel op een gloeiende plaat gaat. Het is bovendien moeilijk verkoopbare wol. De wol is doorgaans veel minder fijn en zacht dan men tegen­woordig gewend is en de prijs is meestal ook nog eens een stuk hoger. Hier is nog een lange weg te gaan.

Aanpak

Als detaillist kunnen wij buiten de contacten met onze directe leveranciers helaas niet zo heel veel meer doen dan de gemiddelde consument: erop aandringen dat de grote textielmerken eisen stellen aan hun wolleveranciers. Wees er in ieder geval van verzekerd dat het onderwerp onze volle aandacht heeft. Zodra we beschikken over aanvullende relevante productinformatie zal je die op onze website terugvinden. Op deze pagina, of op de pagina’s over de betreffende wolsoorten. Maar zoals gezegd: het is vaak zeer moeilijk of onmogelijk om aan die informatie te komen.

Schapenscheren bij de kudde van PWN

Laatste herziening: 30 april 2017.

Een hele dag Mini Workshops voor slechts 5 euro per stuk bij meervilt! Plus... The Battlefelt viltwedstrijd!